کلیدواژه ‘امام علی(ع)’

تاملی در خطبه ۲۱۶ نهج‌البلاغه

روزنامه اعتماد / سوم تا هشتم تیرماه ۹۵

این روزها و شب‌های ماه مبارک رمضان با نام امام علی (ع) گره خورده است. به همین مناسبت با نگاهی به خطبه ٢١۶ نهج‌البلاغه می‌خواهم از عدالتی سخن بگویم که با نام آن امام مظلوم، پیوند خورده و حسرتی است که بر دل تاریخ مانده است. برای چند روز فرازهایی از خطبه ۲۱۶ نهج‌البلاغه را گزینش کرده‌ام تا با هم مرور کنیم و متناسب با نیاز امروزمان از آن سخن بگوییم، شاید درسی برای همه ما اعم از حاکمان و مردم باشد.

1053500x511_1425732019544837

رابطه متقابل حق و تکلیف در مرام امام علی

امام علی (ع) برای جنگ با معاویه به صفین رفته است. طبیعی می‌نماید که با مردم و سربازانش درباره رزم و جنگ سخن بگوید و چگونگی غلبه بر دشمن را به بحث بگذارد اما ایشان در صحرای صفین، رزمندگان را گرد آورده و درباره حقوق متقابل حاکمان و مردم سخن می‌گوید و بر اجرای حق و عدل تاکید می‌کند تا همگان دریابند که فلسفه حکومت در نزد او نه کسب قدرت به هر قیمت بلکه اجرای عدالت است و بس.

Share and Enjoy

اگر «غدیر» تداوم داشت

روزنامه ایران / چهارشنبه اول آبان ۹۲

هیچ کس را ندیدم که در برابر عظمت روح، دریای علم، همت کار و تلاش، عزم جهاد، زیبایی عبادت و در یک کلام بزرگی شخصیت امام علی(ع)، کلاه خضوع از سر بر ندارد و سر تعظیم فرود نیاورد. بر این ادعا همه کسانی گواهی می‌دهند که شیعه او نیستند اما تسلیم بزرگی و بزرگواری او شده‌اند و سال‌های زیادی از عمر خویش را به نگارش کتاب‌هایی در وصف آن حضرت اختصاص داده‌اند. گواه این ادعا، همه کسانی هستند که در توصیف شخصیت ایشان، فرو مانده‌ و تا خدایش بالا برده‌اند و آنانی هم که او را خدا نخواندند، در بشر خواندنش تردید دارند.
فردا عید غدیر است و بار دیگر افسوس تاریخ از تحقق نیافتن امامت امام علی(ع) مرور می‌شود. در سال‌های قبل از انقلاب در پای سخن مرحوم فخرالدین حجازی، این سخن را شنیدم که اگر امروز در فلسطین، شکم زنی دریده می‌شود و اگر در آفریقا، کودکان از قحطی و فقر می‌میرند و اگر در هر کجای جهان ظلمی واقع می‌شود، به این دلیل است که «حق علی» را خوردند. این همان افسوسی است که در هر عید غدیر، بر جان شیعیان می‌نشیند. عید غدیر، آرزوی عدالتخواهی و انسان‌دوستی آدمیان را تجدید می‌کند اما حسرت محروم شدن جامعه بشری از وجود چنان انسانی را هم تازگی می‌بخشد.
در سال‌های قبل از انقلاب، یکی از بزرگ‌ترین محرکین دین‌خواهی نسل جوان را آثار نویسندگانی تشکیل می‌داد که درباره شخصیت عدالت‌محور امام علی(ع) نگاشته شده بودند.
در آن سال‌ها نوع نگاه نویسندگان به زندگی و تعالیم آن بزرگوار، بیشتر ناظر بر وجه عدالتخواهی و انسانی و ارزش‌های اجتماعی ایشان بود و به همین دلیل، نه تنها برای شیعیان بلکه برای همه انسان‌ها، جذابیت داشت. «جرج جرداق» مسیحی هم کتاب خود درباره امیرالمومنین را «صوت العداله الانسانیه» یعنی فریاد عدالت انسانی نامیده بود. در آن سال‌ها کافی بود یک نمونه از اصرار امام علی بر اجرای عدالت را بشنویم و شیعه آن حضرت و شیفته همه کسانی شویم که بر آن ارزش‌ها، تأکید داشتند.
اکنون البته نمی‌توان صرفاً از بعد نظری بر وجه عدالتخواهی امام علی تأکید کرد و انتظار همان حد تأثیر را داشت زیرا بعد از سال‌ها از پیروزی انقلاب و تشکیل حکومتی به نام آن حضرت، همگان انتظار دارند که آن ارزش‌ها پیاده شوند و ما هم نشانی از سیره شخصی و سلوک حکومتی امام خودمان داشته باشیم. امروز جامعه از مسئولان انتظار دارد که خود را در برابر قانون با مردم عادی یکسان بدانند، در استفاده از بیت‌المال مانند امام علی از خود حساسیت به خرج بدهند، مانند مردم عادی زندگی کنند و به طبقه جدیدی از صاحبان قدرت و ثروت تبدیل نشوند، مردم را برادران خود بدانند خواه برادر در دین و خواه برادر در خلق، خود را مصون از اشتباه و بی‌نیاز از نصیحت مردم ندانند.
اگر این گونه شود، ما می‌توانیم ادعای شیعه بودن کنیم و زینتی برای امام علی باشیم و به داشتن چنان امامی ببالیم والا به قول مرحوم شریعتی، بر مظلومیت و بر رنج‌های آن امام افزوده‌ایم. واقعاً چه رنجی و مظلومیتی برای امام علی، بالاتر از این که ما خود را شیعه و مرید آن امام بدانیم اما در سلوک فردی و اجتماعی ما ردی از آن اسوه عدالت و الگوی مردم‌دوستی وجود نداشته باشد؟

Share and Enjoy

تاملی در خطبه ۲۱۶ نهج‌البلاغه / متن کامل

اشاره: در ایام و لیالی ماه مبارک و مشخصا در روزهایی که به ضربت خوردن و شهادت امام علی(ع) مرتبط بود، مجالی دست داد تا تاملی در خطبه ۲۱۶ نهج‌البلاغه داشته باشم که در ۵ روز متوالی در روزنوشت منتشر شد. اینک متن کامل و یکپارچه شده آن را در پیش روی دارید.

امشب، اولین شب قدر در ماه مبارک رمضان امسال و همزمان با شب ضربت خوردن امام علی(ع) است و به همین مناسبت می‌خواهم از عدالتی سخن بگویم که با نام آن امام مظلوم، پیوند خورده و حسرتی است که بر دل تاریخ مانده است. برای هر روز فرازهایی از خطبه ۲۱۶ نهج‌البلاغه را گزینش کرده‌ام تا با هم مرور کنیم و متناسب با نیاز امروزمان از آن سخن بگوییم، شاید درسی برای همه ما اعم از حاکمان و مردم باشد.

مقدمه

امام علی(ع) برای جنگ با معاویه به صفین رفته است. طبیعی می‌نماید که با مردم و سربازانش در باره رزم و جنگ سخن بگوید و چگونگی غلبه بر دشمن را به بحث بگذارد اما ایشان در صحرای صفین، رزمندگان را گرد آورده و در باره حقوق متقابل حاکمان و مردم سخن می‌گوید و بر اجرای حق و عدل تاکید می‌کند تا همگان دریابند که فلسفه حکومت در نزد او نه کسب قدرت به هر قیمت بلکه اجرای عدالت است و بس.  پیشتر ابن‌عباس دیده بود که امام با دستان خود بر کفش پاره‌اش وصله می‌زند. تعجب کرد. امام از او قیمت آن کفش پاره را پرسید و طبعا ابن‌عباس آن کفش را بی‌ارزش دانست. همین پاسخ را امام مبنا قرار داد و او را به فلسفه حکومت متوجه ساخت و فرمود: «به خدا سوگند، همین کفش بی‌ارزش نزد من از حکومت بر شما محبوب‌تر است، مگر اینکه حقی را با آن به پا دارم و یا باطلی را دفع نمایم ».(نهج البلاغه، خطبه ۳۳)

Share and Enjoy