نقد مجدد تاریخ‌نویسی به سبک عباس سلیمی نمین

اشاره: به دنبال انتشار نقد بنده به شیوه تاریخ‌نویسی عباس سلیمی نمین، ایشان هم جوابیه‌ای منتشر کرد که در سایت متعلق به ایشان (دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران) و سایت آینده منتشر شد. این امر به نگارش جوابیه‌ای مجدد وادارم کرد. این جوابیه نیز قبلا در سایت آینده با عنوان «بار دیگر جنگ!» منتشر شده است.

خوشحالم که سرانجام پس از ۴ ماه از انتشار نقد بنده به شیوه تاریخ نویسی آقای سلیمی‌نمین، ایشان نتوانست بی‌تفاوت از کنار آن بگذرد و مجبور به پاسخگویی شد. البته ایشان در مقدمه پاسخ خود، ورود به این بحث را از سر اکراه دانسته‌ و دلایلی نیز برای این ادعای خود برشمرده‌ است. از آنجا که قصد شخصی کردن این مناظره قلمی را ندارم، به حمله متقابل نمی‌پردازم و از این که به هر حال آقای سلیمی‌نمین نظرات خود را در پاسخ به نقد بنده منتشر کرده‌اند، متشکرم و این را فرصتی دوباره برای خود تلقی می‌کنم تا به بیان برخی دیگر از نقدهای وارده به این شیوه تاریخ‌نویسی بپردازم و مباحث ناتمام خود را به اتمام نزدیک کنم. هرچند معتقدم اگر خوانندگان گرامی جوابیه سلیمی نمین، بار دیگر نقد اولیه بنده به ایشان را بخوانند، خیلی از پاسخها را خواهند یافت اما برای تتمیم بحث و ذکر ادله و شواهد تازه، نگارش جوابیه مجدد به ایشان، ضرورت یافته است.

Share and Enjoy

ضرورت فهم فرارونده از نظریه ولایت فقیه

اشاره: این مقاله در هفته‌نامه پنجره (شماره ۵۳) به تاریخ ۹ مرداد ۸۹ منتشر شد. از آنجا که نوعی نگاه آسیب‌شناسانه به فهم رایج از ولایت فقیه را در بردارد، در  «نقد زمانه» بازنشر می‌شود.

۱- نظریه ولایت فقیه از اعتقادات محوری من در ۳۵ سال گذشته بوده و هنوز هم چنین است. چه بسا میزان شناختم از این نظریه و درک منطق درونی آن و زاویه ورود برای فهم این نظریه و ارزیابی میزان کارآمدی آن در عمل و…، در طی این سال‎‎ها تغییر کرده باشد، اما بنیان‎‎های اصلی این نظریه همچنان در باور‎های اعتقادی و سیاسی من حضور جدی و محوری دارند.

Share and Enjoy

نقدی بر شیوه تاریخ نویسی عباس سلیمی نمین

اشاره: این نقد اولین بار در تاریخ ۲۷ تیر ۱۳۸۹ در سایت «دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران» و نیز سایت «آینده» منتشر شد. عنوان این مطلب را سایت آینده چنین انتخاب کرده است: این تاریخ‌سازی است نه تاریخ‌نویسی.

مقدمه:

اخیرا به مناسبتی نقد آقای سلیمی‌نمین بر کتاب «اوج دفاع» (خاطرات سال ۱۳۶۵ هاشمی رفسنجانی) را خواندم. بهانه این امر را خود ایشان فراهم کرد. در جلسه‌ دوستانه‌ای که هرچند گاه یکبار با ایشان داریم، پیام منتقدانه یکی از دوستان را برایشان بازگو کردم که گفته بود: «آقای سلیمی مسائل جاری کشور را که جلوی چشممان در جریان است این گونه به دلخواه می‌نویسد،‌ حال چگونه می‌تواند تاریخ ما را به درستی بنویسد». طبعا آقای سلیمی‌نمین با این قضاوت مخالف بود و همین امر باب مباحثه‌ای طولانی را در آن جلسه باز کرد. در نهایت قرار شد من کتاب «اوج دفاع» آقای هاشمی و نقد آقای سلیمی‌نمین بر این کتاب را به همراه کتاب «ماجرای مک فارلین» نوشته محسن هاشمی و حبیب‌الله حمیدی را بخوانم و بعد با یکدیگر در این باره صحبت کنیم. پس از مطالعه این کتابها، یقین کردم که حق با همان دوستی است که آن پیام منتقدانه را داده بود و به تاریخ‌نویسی سلیمی‌نمین به عنوان یک تاریخ‌نویسی دلبخواه،‌ اعتراض داشت. این گونه شد که بنده وارد این ماجرا شدم و کارم به نوشتن این نقد در شیوه تاریخ‌نویسی سلیمی‌نمین کشید. طبعا این نقد را نباید دفاع از همه عملکردهای آقای هاشمی رفسنجانی تفسیر کرد زیرا در گذشته بارها و بارها، خودم به نقد عملکردها و مواضع این چهره مطرح انقلاب اسلامی پرداخته بودم و البته همیشه این قدر انصاف داشته‌ام که علیرغم وارد دانستن آن نقدها،  بزرگی ایشان را انکار نکنم.

Share and Enjoy

انتخابات و جناحها از منظر امام خمینی

اشاره:
فصلنامه «حضور» وابسته به موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) در شماره ۷۲ (خرداد ۱۳۸۹) میزگردی را با حضور علی شکوهی (روزنامه‌نگار و نویسنده، معاون فرهنگی وقت مؤسسه جام‌جم) و فیروز دولت‌آبادی (سفیر اسبق جمهوری اسلامی در ترکیه و تحلیل‌گر مسائل سیاسی) درباره انتخابات و جناح‌های سیاسی از منظر امام خمینی برگزار کرد. متن زیر حاصل این میزگرد است.

Share and Enjoy

رادیو گفتگو مرحوم شد!

در سال ۱۳۸۵ رادیو گفتگو به عنوان یک شبکه رادیویی چندصدایی و مروج فرهنگ آزاداندیشانه راه‌اندازی شد. از همان ابتدای ابلاغ حکم مدیریت این شبکه و پیش از آغاز فعالیت رسمی، به عنوان عضو شورای سیاستگذاری و مشاور شبکه از سوی مدیریت این شبکه دعوت به همکاری شدم و طی دو سال، در همه قسمتها از جمله شورای سیاستگذاری، شورای طرح و برنامه، مدیریت برخی اتاقها و میزها، سردبیری برخی از برنامه‌ها، کارشناس‌مجری و کارشناس چندین برنامه و مشاور مدیر شبکه فعالیت کردم. با تغییر مهندس حسن محمدیان و گماردن فردی جدید به عنوان مدیر شبکه و تغییر روند اداره و جهتگیری رادیو گفتگو، همکاری من با این شبکه رادیویی هم پایان یافت.

در آبان ماه سال ۸۸ هفته‌نامه «پنجره» (شماره ۱۷)، پرونده‌ای را به رادیو گفتگو اختصاص داد و در آن با چند تن از مدیران و مشاوران سابق شبکه رادیویی گفتگو  مصاحبه کرد. از بنده هم به عنوان مشاور و عضو سابق شورای سیاستگذاری این شبکه دعوت به گفتگو شد. من هم موافقت کردم مشروط به این که فقط متن نهایی مورد توافق در پنجره منتشر شود. پس از انتشار معلوم شد که بخشهایی از مصاحبه بدون اطلاع، حذف شده است. در همان زمان متن کامل این گفتگو را برای انتشار در اختیار سایت «آینده» قرار دادم که منتشر شد. اکنون آن متن را دوباره در معرض مطالعه دوستان قرار می‌دهم. گفتنی است بخشهای رنگی مصاحبه در «پنجره» منتشر نشده است.

Share and Enjoy

قصه یک استعفا

اشاره: این مطلب در اوج تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری ۸۸ در تبیین ماجرای استعفای مهندس میرحسین موسوی در سال ۶۷ نوشته شد. اصل این نوشته در نشریه «ندای صداقت» که ارگان ستاد اصولگرایان حامی میرحسین موسوی محسوب می‌شد، در اوایل خردادماه ۱۳۸۸ منتشر شد.

قصه یک استعفا

این روزها مسئله استعفای میرحسین موسوی در سال ۶۷ به یک حربه تبلیغات انتخاباتی از سوی مخالفان وی تبدیل شده است. ظاهرا این واقعه تاریخی به عنوان نقطه ضعف بزرگ میرحسین موسوی تلقی شده و مخالفان ایشان گمان می‌کنند که با مطرح کردن یکسویه و بزرگنمایی باورنکردنی این ماجرا، می‌توانند به هدف خود برسند و میرحسین موسوی را هم یک فرد ضعیف و هم مخالف امام جلوه دهند. برای این که گوشه‌ای از این ماجرای تاریخی بازخوانی شود و از جمله معلوم شود که از این نمد، کلاهی برای مخالفان موسوی فراهم نمی‌شود، بر آن شدیم تا بخشی از اسناد رسمی این ماجرا را بازخوانی و برداشت خودمان را از این ماجرا، بیان کنیم.

Share and Enjoy

احزاب، انتخابات، عدالت

اشاره: در تاریخ ۲۶ اردیبهشت ۱۳۸۸ گفتگویی با سایت موج ۴  انجام داده بودم که موضوع آن عدالت سیاسی و نقش احزاب سیاسی در ایجاد عدالت سیاسی بود. امیدوارم مطالب آن هنوز هم مفید باشد.

عدالت سیاسی به چه معناست؟

یکی از خواسته‌های اصلی بشر بحث عدالت است و عدالت، مفهومی فرادینی است که به طور فطری خواستنی است. عدالت سیاسی هم یکی از شعوبی است که می‌توان مانند عدالت قضایی، عدالت اجتماعی… برای عدالت ترسیم کرد. به نظر من یک جامعه عادلانه سیاسی باید از چند مشخصه برخوردار باشد تا بتوانیم باور کنیم که عدالت سیاسی در آن محقق شده است. این مشخصات عبارتند از:

۱ – امکان دسترسی برابر برای همگان در کسب قدرت سیاسی وجود داشته باشد و هیچ کس به اعتبار نژاد، رنگ، ریاست، نسبت خانوادگی، توارث و… به صورت دائمی نباید در قدرت باقی بماند و دیگران را از کسب قدرت سیاسی محروم کند. البته این سخن به معنی این نیست که هر کس با هر صلاحیتی در تصدی هر مسئولیتی باید آزاد باشد زیرا در همه جوامع در صدر همه مسئولیت‌های سیاسی و اجتماعی شرایط احرازی را تعریف می‌کنند و افراد آزادند به شرط احراز آن صلاحیت _که متناسب با آن پست تعریف می‌شود _ و فراهم کردن لوازم دیگر مثل انتخاب مردم، به پست خاصی برسند. به هر حال با رعایت این شرایط همه قشرهای اجتماعی این امکان را دارند تا تصدیگری پست‌های مختلف را به عهده گیرند.

Share and Enjoy

«میرحسین»، نیاز ایران امروز

اشاره: این مقاله در زمانی نوشته شد که هنوز میرحسین موسوی برای نامزدی انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ اعلام آمادگی نکرده بود و جامعه منتظر تصمیم ایشان بود. محتوای این نوشته بر اساس شرایط آن روز کشور و نیازهایی که مطرح بود، فراهم آمد. این مقاله در تاریخ ۱۵ اسفند ۸۷ در سایت قلم هم انتشار یافت.

در چند دوره گذشته انتخابات ریاست جمهوری، هربار نام میرحسین موسوی، نقل محافل می‌شد و سپس با مخالفت ایشان برای نامزد شدن، به تدریج از اذهان رخت برمی‌بست. اینک اما اتفاق دیگری در حال وقوع است و آن تمایل ایشان به جدی تلقی کردن انتخابات این دوره ریاست جمهوری و ورود به صحنه برای طرح دیدگاه‌ها و حتی نقادی ضمنی شرایط کنونی کشور و مدیریت اجرایی است. هر چند فضای سیاسی و انتخاباتی کشور به گونه‌ای پیش می‌رود که نمی‌توان از قطعی شدن حضور ایشان در انتخابات سخن گفت اما در همین حد هم جای خوشحالی دارد زیرا مواضع و شخصیت میرحسین موسوی به گونه‌ای است که می‌تواند به نیازهای ایران امروز پاسخ دهد. در این نوشته کوتاه بر آنم تا برخی از دلایل خودم را در تبیین این ادعا، بیان کنم.

Share and Enjoy

با عملکرد درست، برای دین‌داری آبرو درست کنیم

اشاره: در آستانه سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۸۷، این گفتگو با خبرگزاری ایسنا صورت گرفت که در آن درباره دستاوردها و نیز آسیب‌شناسی انقلاب اسلامی صحبت کردم و در نهایت ذکری هم از نامزد مورد حمایت بنده یعنی میرحسین موسوی به میان آمد اما به دلیل ناسازگار این دیدگاه با مواضع ایسنا، قسمت پایانی گفتگو از سوی این خبرگزاری حذف شد که در ادامه با حروف رنگی مشخص است.

معاون فرهنگی موسسه جام‌جم با بیان این‌که نباید در ظاهر برخی مواضع و عملکردهای دوران حضرت امام، درجا بزنیم به گونه‌ای که روح اندیشه‌ حضرت امام قربانی این ظاهرگرایی شود، در عین حال تاکید کرد که نباید آن‌قدر در کلیات و مواضع کلان پایه‌ای و اصولی نیز غرق شویم که شرایط متحول اجتماعی را نادیده بگیریم؛ چراکه اگر خود حضرت امام هم بودند، این شرایط متحول را حتما لحاظ می‌کردند.

«علی شکوهی» در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، با بیان این‌که نخبگان به دلیل آگاهی‌های اجتماعی برتری که دارند بیشتر از بقیه اقشار مردم می‌توانند در تحولات اجتماعی موثر واقع شوند و این امر در مورد حضرت امام به صورت مضاعف صحیح است، افزود: از آن‌جا که امام(ره) از نظر سلسله‌مراتب روحانیت شیعه در جایگاه مرجعیت دینی قرار داشت و از نفوذ عمیقی در میان توده‌های مسلمان و شیعی برخوردار بود، طبعا در ایجاد تحول انقلاب در ایران، تاثیر ویژه ایشان غیرقابل انکار است.

Share and Enjoy

«پاسخی به آیت‌الله منتظری» و نظرات خوانندگان

اشاره: در تاریخ ۹ دی ماه ۱۳۸۷ در سایت آینده نیوز مطلبی در نقد یکی از اظهارات آیتالله منتظری نوشتم که واکنش زیادی داشت. یکی از واکنشهای خوب آن، نوشتن یک سلسله مطلب از سوی یکی از شاگردان آن مرحوم در نقد مطالب بنده بود که در سایت آینده و در قسمت نظرات بینندگان منتشر شده بود. قصد داشتم به آن اظهارات در همان سایت پاسخ دهم که در آن ایام و بعدها هرگز مجالش فراهم نشد. اینک متن آن نوشته بنده در پاسخ به آیتالله منتظری به همراه همه نظراتی که خوانندگان سایت آینده در زیر آن نگاشتند، در معرض مطالعه خوانندگان قرار میگیرد.

اخیرا اطلاعیه‌ای از سوی نهضت آزادی منتشر شد که از ملاقات مسئولان این تشکیلات با آیت‌الله منتظری در ۳۰ آذرماه خبر داده است. در این اطلاعیه درباره این ملاقات آمده است: «ایشان در ادامه با طرح مبانی فقهی و عقلی نظریه ولایت فقیه خاطرنشان کردند که نظرات فقیه به ما هو فقیه، تنها در امور فقهیه بر نظرات سایر مردم تقدم دارد و ورود در مسائل دیگر مانند ایجاد رابطه با آمریکا یا روابط سیاسی با سایر کشورها، علی‌الاصول در حوزه کاری ولی فقیه قرار نمی‌گیرد و باید به وسیله کارشناس متخصص حل و فصل شود. آیت‌الله منتظری افزودند که در زمان بازنگری قانون اساسی، به جهت ایراداتی که به افزایش اختیارات ولی فقیه و شمول مطلق این اختیارات داشته‌اند، با آن مخالفت کرده‌اند و باور دارند که حتی پیامبر اکرم(ص) نیز از حق ولایت مطلقه برخوردار نبوده است و ولایت مطلقه فقیه را از جمله مصادیق بارز شرک برشمردند.»

Share and Enjoy