نسخه چاپی نسخه چاپی

شرط موفقیت رادیو گفتگو

اشاره: در تاریخ اول خرداد ۱۳۸۵ این یادداشت را در سایت فردا منتشر کردم و هدفم معرفی این شبکه رادیویی به خوانندگان بود و در کنار آن، میخواستم نظراتم را در باره شرط موفقیت رادیو گفتگو، به عنوان عضو شورای سیاستگزاری و مشاور این شبکه در جایی ثبت کنم.

از روز چهارشنبه ۲۷ اردیبهشت ۸۵ رادیو گفت و گو کار آزمایشی خود را برای سه روز آغاز کرد و از آن پس هم با ۶ ساعت برنامه در روز، به صورت یک شبکه مستقل رادیویی فعالیت می‌کند.

در قبال این حرکت جدید صدا و سیما، برخی واکنشهای کمابیش همراه با احتیاط و انتظار و نگرانی را شاهد بوده‌ایم و دلیل آن هم روشن است. صدا و سیما در گذشته و عمدتا در دوره مدیریت دکتر علی لاریجانی، علیرغم کارهای بزرگی که انجام گرفت و رشد کمی قابل اعتنایی را پدید آورد، از نظر جهت‌گیری و تولید برخی از برنامه‌ها نظیر «هویت»، اعتماد اهل نظر را مخدوش کرد و بعدها هم هرگز نتوانست این اعتماد از دست رفته را بازسازی کند. اینک در مدیریت جدید و درحالی که چندین شبکه رادیویی و تلویزیونی فعالند و علیرغم آن، تغییر جدی و مهمی را ما در رویکرد کلی صدا و سیما شاهد نیستیم، ناگهان اعلام شده که یک شبکه رادیویی چندصدایی با عنوان رادیو گفتگو راه‌اندازی شده است. طبعا پذیرش این ادعا که رادیوی جدید، کاری متفاوت به حساب می‌آید و قرار است آزاد و چندصدایی باشد، به آسانی صورت نمی‌گیرد.

در عین حال باید پذیرفت که ضرغامی در دوره مدیریت خود بر صدا و سیما، ایجاد تحولی را در دستور کار قرار داده است که راه‌اندازی رادیو گفتگو را باید نمونه‌ای از آن دانست. بر اساس اعلام وی در اختتامیه جشنواره بین‌المللی برنامه‌های رادیویی در زیباکنار، قرار است یک شبکه تلویزیونی نیز با بهره‌گیری از تجارب رادیو گفتگو در سالهای بعد ایجاد شود. این امر نشان می‌دهد که می‌توان خوشبینی هم داشت و ایجاد تحولاتی مطلوب را در برنامه‌ها و فعالیتهای صدا و سیما، انتظار کشید.

رادیو گفتگو برای موفق شدن، به نکات زیر باید توجه کند:

۱ – چون مخاطبان این شبکه را خواص تشکیل می‌دهند، در انتخاب موضوعات باید سلیقه و نیاز این طیف را در نظر گرفت. منظور از مخاطب خاص، صرفا نخبگان و تولیدکنندگان فکر و اندیشه نیستند بلکه همه کسانی‌اند که به فهم عمیق‌تر مسائل علاقه‌مندند و برخلاف عوام، در سطح توصیف امور باقی نمی‌مانند و به تبیین و تحلیل مسائل روی می‌آورند. این طیف از خواص، واسطه انتقال فرهنگی به حساب می‌آیند و اندیشه‌ها و آرای تولید کنندگان فکر را به سطح جامعه منتقل می‌کنند. در انتخاب موضوعات، رعایت پسند و نیاز این طیف، معمولا ما را به گزینش مهمترین مسائل فکری، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی جامعه هدایت می‌کند.

۲ – خطوط قرمز رایج در بسیاری از رسانه‌ها، خودساخته و سلیقه‌ای است. باید با توجه به سطح مخاطب این رادیو، خطوط قرمز را به گونه‌ای ترسیم کرد که بستر طرح آرای گوناگون را از میان برندارد و ناخواسته، گونه‌ای خودسانسوری یا حتی تنگ‌نظری را بر رادیو حاکم نسازد. ما مدعی نیستیم که می‌توان کاملا این خطوط قرمز را از میان برداشت و این کار را هم به صلاح نمی‌دانیم زیرا به هر حال، جامعه و مردم، منافع و مصالح و مقدسات و خطوط قرمزی دارند که باید آنها را رعایت کرد اما یقینا این امر در حدی نیست که راه طرح اندیشه‌ها را ببندد و میدان را برای دگراندیشان و اعلام نظر آنان تنگ کند.

۳ – اصلی‌ترین عامل اعتمادساز برای رسانه ملی در رادیو گفتگو این است که افرادی که کمتر در شبکه‌های دیگر صدا و سیما اجازه حرف زدن پیدا می‌کنند و در واقع یکی از خطوط قرمز خودساخته، آنان را از گردونه اندیشمندان و صاحبنظران مورد توجه رسانه ملی خارج کرده است، عملا بتوانند در رادیو گفتگو حاضر شوند و بسان دیگر اندیشمندان مورد توجه رسانه ملی، به طرح آرا و اندیشه‌های خود بپردازند. این امر می‌تواند با حضور افراد کمتر جنجالی و بیشتر اندیشه‌ای آغاز شود ولی در نهایت باید به همه کسانی که می‌خواهند فکر خود را در زمینه‌های گوناگون در کنار اندیشه و فکر دیگران به مخاطبان خاص معرفی کنند، اجازه حضور در رادیو گفتگو داده شود.

۴ – مشکل رادیو گفتگو تنها بی‌اعتمادی دگراندیشان و منتقدان رسانه ملی نیست بلکه از طرف گروههایی از جریانهای فکری همسو با نظام و نیز برخی محافل روحانی و تشکلهای سیاسی نیز تحت فشار است. برخی از این افراد، چندان اعتقادی به آزادی فکر و بیان ندارند و مخالف طرح آرای دگراندیشان در سطح رسانه ملی هستند. اینان اساسا نسبت به دلایل راه‌اندازی این شبکه رادیویی نظر موافق ندارند و به همین دلیل باید انتظار کشید که بتدریج به صف علنی مخالفان این رادیو بپیوندند. برای روشنگری اذهان این طیف، باید فکری کرد و مسئولان رادیو باید در تعامل با این گونه محافل فکری و سیاسی، در مسیر اقناع آنان گام بردارند. در عین حال باید مراقبت کنند که با مطرح شدن نسنجیده برخی از موضوعات و مسائل بویژه در حیطه دین و روحانیت در رادیو گفتگو، گزک به دست آنان ندهند و بهانه مخالفت آنان را تیزتر نکنند.

۵ – نوآوری و ابتکار، شرط مهم موفقیت رادیو گفتگو به حساب می‌آید. یکی از جدی‌ترین دغدغه رادیو گفتگو باید این باشد که تکرار شبکه‌های دیگر صدا و سیما نشود بلکه همیشه باید جای خالی مشخصی را پر کند. اگر متفاوت بودن از یاد مدیران این شبکه برود، بتدریج مخاطبان این شبکه را نیز بسان دیگر شبکه‌های رادیویی ارزیابی خواهند کرد و از کنار آن نیز بی‌تفاوت عبور خواهند کرد. در دیگر شبکه‌های صدا و سیما هم اکنون صدها موضوع سیاسی، اقتصادی، فکری، تاریخی و … مطرح می‌شوند و اگر شبکه گفتگو هم به ورطه تکرار بیفتد، مخاطبی نخواهد داشت. برای متفاوت بودن، هم باید موضوعات مهمتری را برگزید، هم باید سطح بحث را بالاتر برد و از همه مهمتر باید از منظرهای کاملا متفاوت به سراغشان رفت. این امر با حضور چهره‌های شاخص طیفهای فکری دیگر شدنی است.

می‌توان موارد دیگری را نیز برشمرد که اگر مورد توجه دست‌اندرکاران این شبکه جدید قرار گیرد، موفقیت بیشتری نصیب رسانه ملی خواهد شد. امید که برخورد سنجیده و مدیریت همراه با فکر و مشورت و نیز رعایت مصالح عمومی جامعه، موفقیت این رسانه تازه تاسیس را در ایجاد فرهنگ درست اندیشیدن و نیز بالابردن سطح تحمل افراد جامعه به همراه داشته باشد.

Share and Enjoy


اضافه کردن نظر