نسخه چاپی نسخه چاپی

وقتی جای مقدمات با نتایج عوض می‌شود

روزنامه اعتماد / یکشنبه ۲۷ تیرماه ۹۵

درباره کودتای شکست‌خورده ترکیه، شاهد یک گونه خاص از تحلیل سیاسی هستیم که در درستی و روشمند بودن آن جای تردید هست. با نگاه به بخشی از نوشته‌های موجود در این باره، این‌گونه برداشت می‌شود که نویسندگان این تحلیل‌ها، کل ماجرای کودتا را یک بازی اردوغان برای زمینه‌سازی برخورد با مخالفان ارزیابی می‌کنند. حتی در شبکه اجتماعی توییتر هشتک «کودتا نبود، تئاتر بود» جزو چند هشتک برتر مرتبط با کودتا شد.

من به محتوای این تحلیل‌ها کاری ندارم بلکه بیشتر به روشی توجه دارم که در آن جای مقدمات با نتایج عوض می‌شود. در این روش تبیین رخدادها، همان روشی مورد استفاده قرار می‌گیرد که پلیس یا کارآگاهان برای پیگیری جرایم از آن استفاده می‌کنند. کارآگاهان به هنگام پیگیری یک قتل، اول به سراغ کسانی می‌روند که از آن نفعی می‌برند و از آن طریق متوجه می‌شوند که چه کسانی ممکن است در قتل مداخله داشته باشند. این روش در سیاست به‌خوبی جواب نمی‌دهد چون ممکن است بازیگر و فعال و طراح یک ماجرا کسی باشد و نتیجه به نفع دیگران تمام شود. مثلا از اشغال سفارت عربستان در تهران ممکن است خود عربستان تلاش کند برای تحت‌الشعاع قرار دادن فاجعه منا بهره ببرد و ایران را در میان دولت‌ها منزوی کند اما هیچ دلیلی وجود ندارد که پشت صحنه این ماجرا هم در اختیار این کشور باشد. از اقدام صدام به تحمیل جنگ به ایران، امریکا بیشترین سود را برد اما دلیل نمی‌شود که شروع جنگ را به امریکا نسبت بدهیم. امریکا تلاش کرد از ماجرای حمله به برج‌های دوقلو برای دخالت در افغانستان و عراق و منطقه خاورمیانه استفاده کند اما این امر اثبات نمی‌کند که خودشان برای حمله به برج‌های سازمان تجارت جهانی برنامه‌ریزی کرده بودند.

برای اثبات درستی یک تحلیل باید از مقدمات درست شروع کرد و با دستگاه تحلیلی قوی، عوامل دخیل در یک حادثه را شناخت و سهم آن عوامل را به‌اندازه تعیین کرد و چشم‌انداز آینده آن را پیش‌بینی کرد. نتایج یک حادثه یا واقعه فرع بر مقدمات است و نباید جایگزین مقدمات شود.

No related content found.

Share and Enjoy


اضافه کردن نظر