نسخه چاپی نسخه چاپی

دولت‌ها و مطالبات تلنبار شده تاریخی

روزنامه اعتماد / چهارشنبه ۹ تیرماه ۹۵                

همیشه گفتیم که در کشور ما یک دسته «مساله» وجود دارد که باید حلش کرد و یک مجموعه «سوال» هست که باید به آنها جواب داد. مسائل از جنس مطالبات عمومی و اختصاصی مردم است مثل بیکاری، ازدواج، مسکن، توسعه اقتصادی، عدالت اجتماعی و ده‌ها مورد دیگر که مجموعه نظام و مشخصا دولت باید برای حل آنان تدبیر کند ولی سوالات را باید عمدتا دغدغه‌هایی دانست که در ذهن مردم و به خصوص نسل جوان جامعه ایجاد می‌شود و باید پاسخ قانع‌کننده برای آن تدارک دید.

هر دولتی که در ایران روی کار باشد، با حجم عظیم مطالبات مردم مواجه است. بخشی از این مطالبات و خواسته‌ها مربوط به این زمانند ولی عمده خواسته‌های مردم را مسائلی تشکیل می‌دهند که مربوط به دولت‌ها و حتی رژیم‌های قبل هستند. مثلا اگر از ٢٠٠ سال قبل مقوله سازندگی کشور در دستور کار رژیم قاجار قرار داشت و پادشاهان قجری همزمان با ایجاد تحرک در دیگر کشورها از جمله در اروپا، زمان خود را می‌شناختند و برای ساختن کشور برنامه‌ریزی می‌کردند، طبعا بسیاری از کارهای بر زمین مانده کنونی را شاهد نبودیم. اگر در زمان پهلوی هم این روند سازندگی ادامه می‌یافت و وضع اقتصاد کشور بهتر می‌شد، طبعا مشکلات کمتری باقی می‌ماند و اگر در جمهوری اسلامی هم با مدیریت درست و کارآمدی بالا عمل می‌کردیم، امروز با کوهی از مشکلات و مطالبات تلنبار شده و تاریخی مواجه نبودیم. اکنون وقتی مردم از مسوولان کشور حل مشکلاتی مثل مسکن و اشتغال و ازدواج و توسعه و… را طلب می‌کنند، در واقع انجام کارهایی را مطالبه می‌کنند که بخش بزرگی از آن را باید دولت‌های قبل به سرانجام می‌رساندند و نرساندند. تورم موجود اقتصادی حاصل عملکرد یک دولت نیست بلکه هر کدام از دولت‌های گوناگون قبلی در ایجاد بخشی از آن دخیل هستند. اگر دموکراسی در کشور ما نوپا و تجربه نخبگان سیاسی ما کم است و احزاب باسابقه و جاافتاده نداریم و فرهنگ سیاسی مردم هم کمتر مشارکتی است، طبعا یکی از دلایلش این است که عمر آن کوتاه است و از زمانه ترویجش در جهان، در ایران ما جریان نداشته است. این امر را می‌توان در مورد موضوعات مختلف مطرح کرد و به همین دلیل معتقدم که در کشور ما این مطالبات تلنبار شده تاریخی، یکجا از هر دولتی که روی کار بیاید تقاضا می‌شود.

یکی از دوستان که مدتی به عنوان معلم مدارس ایرانی در سوییس زندگی کرده بود، درباره مباحثه‌اش با یکی از اهالی آن کشور می‌گفت که در کمال تعجب، او اساسا مفهوم «سازندگی» را درک نمی‌کرد. پس از کلی بحث و گفت‌وگو و شنیدن توضیحات، آن فرد هم فهمید که مشکل ما در زمینه سازندگی در ایران چیست و آنگاه چنین بیان کرد که ما در سوییس مشکل سازندگی نداریم چون از دو تا سه قرن قبل، کشورمان را ساخته‌ایم و اکنون فقط آن را اداره می‌کنیم و طبعا مانند شما نیاز نداریم که جاده و کارخانه و بیمارستان و مدرسه و مسکن و دانشگاه و… بسازیم زیرا همه اینها را داریم و صرفا باید آنها را درست اداره کنیم. معنی سخن این تبعه کشور سوییس این است که در آن کشور مطالبات تلنبار شده وجود ندارد که از گذشته برای نسل بعد باقی مانده و حل آن دشوار شده باشد. بگذریم که در این دوره طولانی، فرهنگ مشارکت و کار و مصرف و اوقات فراغت و… هم در آن کشور درست شده است.

دولت‌ها معمولا با کمبود منابع و امکانات مواجه هستند و به همین دلیل نمی‌توانند به مطالبات روز مردم جواب مناسب بدهند چه برسد به جبران گذشته و پاسخگویی به مطالبات از قبل مانده. به همین دلیل دانشمندان علم سیاست برای حفظ نظام‌های سیاسی و تداوم حیات آن، مطالعات زیادی را به سرانجام رسانده‌اند که هدف آن تداوم حمایت مردم از سیستم حکومتی با وجود ناکامی احتمالی دولت‌ها است. در واقع از منظر نگرش سیستمی، به صورت همزمان مطالبات و حمایت‌ها وارد سیستم می‌شود و اگر نظام سیاسی بتواند به مطالبات جواب مناسب و درخوری بدهد، حمایت از سیستم هم تداوم می‌یابد. در این مطالعات معلوم شده که همه سیستم‌ها به دلیل کمبود امکانات و منابع نمی‌توانند به همه مطالبات مردم جواب مثبت بدهند و لذا باید انتظار داشت که به تدریج حمایت مردم از سیستم از جمله دولت کاهش یابد.

برای حفظ حمایت مردم از هر سیستم سیاسی، چند کار باید با هم صورت گیرد:

اول اینکه باید احزاب و تشکل‌های سیاسی و صنفی و نهادهای مدنی را در جامعه ایجاد و تقویت کرد تا در گام اول بتوانند مطالبات را منطقی کنند و صرفا آن مطالباتی که امکان پاسخگویی دارند، وارد سیستم شود.

 

دوم اینکه باید با مردم وارد تعامل رسانه‌ای کارآمد و اقناع‌کننده شد تا ضمن تعدیل خواسته‌ها، آگاهی سیاسی مردم ارتقا پیدا کرده و دلایل ناکارایی احتمالی دستگاه دولت و حکومت در برآورده کردن مطالبات مردم، به خوبی تبیین شود و مردم را قانع کند. طبعا مردم اگر توجیهات یک دستگاه حکومتی را در قبال برآورده نشدن یک خواسته خود بپذیرند، مانند آن است که اساسا مطالبه‌ای نداشته‌اند.

سوم اینکه مردم با مشاهده ساده‌زیستی مسوولان و حاکمان و شریک دیدن آنان در غم و رنج خود، در برابر مشکلات و سختی‌ها و بر زمین ماندن خواسته‌های‌شان صبوری بیشتری از خود نشان خواهند داد و به قول امام علی(ع)، تحمل این مسائل برای‌شان شدنی‌تر خواهد شد. مردم نشان داده‌اند که فقر را بهتر از تبعیض تحمل می‌کنند و این دلیل اصلی موج اعتراضی است که در جریان حقوق‌های نجومی شاهد بوده‌ایم.

Share and Enjoy


اضافه کردن نظر